De micro-multinational: maakt AI de eenmans-unicorn mogelijk?

Foto van Richard van Hooijdonk
Richard van Hooijdonk
AI-agents voeren taken uit waar vroeger legers aan medewerkers voor nodig waren. Nu de technologie steeds beter wordt, rijst de vraag: wanneer bereikt de eerste zzp’er een miljardenwaardering?

De traditionele bedrijfsstructuur, met veel verschillende afdelingen en gespecialiseerde silo’s, ontstond vanuit een simpele noodzaak: één persoon kan niet alles doen en niet overal tegelijk zijn. Het opschalen van een bedrijf betekende dan ook automatisch meer personeel om de dagelijkse werkzaamheden, van de klantenservice tot complexe data-analyse, in goede banen te leiden. Dat begint nu te veranderen. Dankzij slimme, autonome systemen die het denkwerk van complete teams overnemen, begint ‘groei’ er anders uit te zien. Je hoeft niet langer een enorm kantoorgebouw te vullen om een grote markt te bereiken.

Zzp’ers hebben tegenwoordig een ‘synthetisch team’ tot hun beschikking dat complexe taken uitvoert, in alle tijdzones. In plaats van een duur marketingbureau of een logistiek team in te huren, zet de moderne ondernemer een leger aan gespecialiseerde AI-agents in. Die nemen alles voor hun rekening: van marktonderzoek en coderen tot gepersonaliseerd klantcontact. We zien de opkomst van hyper-efficiënte eenmanszaken die de strijd aangaan met gevestigde bedrijven, zonder de ballast van overheadkosten of interne bureaucratie. Deze trend roept een aantal interessante vragen op: Hoe manage je complexe processen zonder dat jij de beperkende factor bent? Welk soort bedrijven heeft het meest baat bij dit model en voor welke werkt het niet? En gaat dit de drempel voor ondernemerschap verlagen, of zorgt het er juist voor dat de economische macht bij een nóg kleinere groep komt te liggen?

“Vroeger had je enorme teams nodig om een bedrijf te laten draaien. Vandaag de dag maakt AI dat compleet overbodig. Het hoeft simpelweg niet meer. Niet als je AI aan je zijde hebt.”

Tim Cortinovis, tech-visionair

Groter is (niet) beter

Met een klein aantal werknemers een marktwaarde van miljarden dollars bereiken – het lijkt de nieuwe standaard te gaan worden.

Decennialang was er vooral één graadmeter voor succes: de omvang van het personeelsbestand. Giganten als General Motors, die op het hoogtepunt meer dan 600.000 mensen in dienst had, waren hét voorbeeld van een wereldwijde grootmacht. Hoewel we in een digitaal tijdperk leven, zien we die enorme schaal nog steeds terug bij grote techbedrijven als Google en Meta, die elk nog altijd ruim 100.000 mensen op de loonlijst hebben staan. Groot was vroeger synoniem aan beter. Meer personeel betekende meer slagkracht, een groter bereik en meer bestendigheid. Maar de recente geschiedenis laat iets heel anders zien. Een aantal van de meest succesvolle techbedrijven van het afgelopen decennium is opgebouwd door opvallend kleine teams. Microsoft telde bijvoorbeeld 2,5 miljard dollar neer voor de overname van Mojang, terwijl de computerspelontwikkelaar op dat moment slechts 40 medewerkers in dienst had. Toen Facebook WhatsApp overnam voor 19 miljard dollar, bestond het WhatsApp-team uit maar 55 mensen. De overname van Instagram voor 1 miljard dollar? Daar stonden toen maar 13 medewerkers op de loonlijst. Deze cijfers bewijzen het: een astronomische bedrijfswaarde vereist allang geen gigantisch personeelsbestand meer.

AI heeft deze trend in een stroomversnelling gebracht. In de afgelopen paar jaar hebben AI-startups elk historisch record gebroken. Ze bereiken mijlpalen, zoals 100 miljoen gebruikers of een waardering van een miljard dollar, met een snelheid die alle logica tart. De oude wetten van het zakendoen lijken niet meer te gelden. Volgens Alex Gurevich, algemeen directeur van Javelin Venture Partners, hebben startups één groot streepje voor: ze zijn wendbaar. Ze experimenteren sneller, laten zich leiden door data en testen de ene na de andere hypothese om bij de markt aan te sluiten. “Generatieve AI,” zegt hij, “geeft deze voordelen een enorme boost; het zet ze als het ware op steroïden.” Dit roept een voor de hand liggende vraag op: hoe lang duurt het nog voordat we de eerste eenpitter zien met een miljardenwaarde, ofwel een unicorn-status?

De jacht op de unicorn

Ooit was uitgroeien tot een miljardenbedrijf alleen weggelegd voor wie over heel veel personeel en enorme budgetten beschikte. Dat is nu anders. Volgens de Duitse tech-visionair Tim Cortinovis kan iedereen in zijn eentje een succesvol bedrijf opzetten. Je moet dan niet met de technologie beginnen, maar eerst een probleem vinden dat opgelost moet worden en dan de juiste AI-tools inzetten om de oplossing te bouwen. “Vroeger had je enorme teams nodig om een bedrijf te laten draaien. Vandaag de dag maakt AI dat model compleet overbodig. Het hoeft simpelweg niet meer. Niet als je AI aan je zijde hebt,” stelt Cortinovis. “De grootste uitdaging is niet de technologie. Het is leren denken als een probleemoplosser.” Ook volgens Sam Altman, CEO van OpenAI, is het slechts een kwestie van tijd voordat we een eenmansbedrijf zien uitgroeien tot een unicorn. “In mijn kleine groepsapp met mijn CEO’-vrienden hebben we zelfs een weddenschap lopen over wanneer het eerste eenmansbedrijf met een waarde van een miljard een feit is,” zegt hij. “Zoiets was zonder AI ondenkbaar geweest, maar nu gaat het echt gebeuren.”

Deze nieuwe efficiëntie is te danken aan het feit dat AI werk kan automatiseren waar vroeger hele afdelingen voor nodig waren. AI-tools nemen de taken over: van de marketing, klantenservice en juridische zaken tot het schrijven van code. Je kunt nu in een mum van tijd duizenden productvarianten, marketinginvalshoeken en kostenscenario’s genereren zonder er personeel voor te hoeven aannemen. “Ik denk dat we in een van de meest opwindende tijden leven om een bedrijf op te bouwen,” aldus Benjamine Liu, CEO van AI-farmaceut Formation Bio. “We hebben intelligentie op PhD-niveau in onze broekzak, en we zien nu al dat AI-systemen het werk van hele teams overnemen. In deze nieuwe wereld hebben AI-native bedrijven een enorme voorsprong.”

“Een solo-ondernemer of een micro-team kan een miljardenbedrijf opbouwen en opschalen door slim gebruik te maken van automatisering, datastromen en zelflerende agents.”

Nic Adams, medeoprichter en CEO van Orcus

Solo gaan

Hoe lang duurt het nog voordat we de eerste eenmanszaak zien die uitgroeit tot een unicorn?

Het idee van een ‘eenmans-unicorn’ klinkt misschien nog als toekomstmuziek, maar overal ter wereld duiken eenpitters op die met hulp van generatieve AI uiterst winstgevende bedrijven runnen. Volgens gegevens van de US Small Business Administration waren er in 2025 in de Verenigde Staten ongeveer 41 miljoen zzp’ers zonder personeel. Dan Mazei heeft zo’n eenmanszaak. Na jarenlang als communicatie- en marketingleider te hebben gewerkt voor merken als Reebok, Tinder, Activision Blizzard en Ford staat hij nu aan het roer van zijn eigen marketingadviesbureau: All Tangled Roots. Hij runt de zaak in zijn eentje. Met behulp van AI handelt hij taken af waar normaal gesproken een heel team voor op de loonlijst zou staan.

Samantha Levitin sloeg een soortgelijke weg in toen ze Levitin Collective oprichtte, een klein PR-bureau in New York City dat zich specialiseert in lifestyle, wellness en horeca. Ze zegt dat AI haar helpt haar mentale belasting te verminderen. Zo kan ze haar groeiende bedrijf combineren met haar leven als moeder. “Toen ik voor mezelf begon, wist ik dat ik ook alles zelf moest doen. AI hielp me met taken waar je normaal gesproken een klein team voor nodig hebt,” zegt ze. “Ik heb er bewust voor gekozen om mijn bedrijf klein te houden. Dankzij AI heb ik de tijd en mentale rust om te focussen op wat belangrijk is in mijn vak: creatief denken, het bouwen aan relaties en het persoonlijke contact met klanten.”

Toegegeven, geen van beide bedrijven heeft de unicorn-status al bereikt, en de meeste eenmanszaken zullen dat ook nooit doen. Maar naarmate AI-systemen steeds meer kunnen, kan zo’n miljardenbedrijf best aan de horizon gloren voor succesvolle zzp’ers. “Er zijn al een aantal indrukwekkend grote eenmanszaken die echt voorop lopen,” zegt Nic Adams, medeoprichter en CEO van Orcus. “Een solo-ondernemer of een micro-team kan een miljardenbedrijf opbouwen en opschalen door slim gebruik te maken van automatisering, datastromen en zelflerende agents. De sleutel ligt in de combinatie van realtime AI met een modulaire, cloud-native infrastructuur die horizontaal meeschaalt, zonder menselijke beperkingen.”

“De echte vraag is niet of één persoon iets kan opschalen; het gaat erom in welke sectoren dat haalbaar is.”

Cassie Kozyrkov, CEO van Kozyr

Haalbare toekomst of Silicon Valley-fantasie?

Sommige kenners weten het zeker: de eerste eenmans-unicorn komt eraan. Anderen zijn er sceptisch over.

Is de eenmans-unicorn voor iedereen te bereiken? De meeste experts denken van niet. Het hangt bovendien volledig af van de sector waarin je onderneemt. Een softwareproduct of een contentplatform lenen zich prima voor een solo-aanpak, maar vooralsnog lijkt het onwaarschijnlijk dat je in je eentje een aardgasraffinaderij, een bank of een ziekenhuis kunt runnen, hoe goed AI ook wordt. “De echte vraag is niet of één persoon iets kan opschalen; het gaat erom in welke sectoren dat haalbaar is,” zegt Cassie Kozyrkov, CEO van IT-consultancybedrijf Kozyr. “In sectoren met een lager risico, zoals e-commerce, content of productiviteit, is het voor zzp’ers heel goed mogelijk om een groot bedrijf op te bouwen. De infrastructuur, tools en distributiekanalen zijn er al.” Dat ligt anders in sectoren met een hoog risico, zoals de gezondheidszorg, de financiële sector en de advocatuur, waar veiligheid, compliance, regelgeving en controleerbaarheid een cruciale rol spelen.

Anderen uiten grote twijfels over het idee dat individuen met beperkte ervaring en expertise complexe bedrijven zouden kunnen opschalen met louter automatisering. “Ik denk niet dat wat Cortinovis suggereert haalbaar is,” zegt Komninos Chatzipapas, oprichter van HeraHaven AI. “Zeker niet in de context van een onervaren persoon die AI gebruikt om een bedrijf op te schalen. Ik denk dat deze voorspelling een gevolg is van het dunning-krugereffect. Een beperkt begrip van AI leidt er dan toe dat men de huidige vermogens van de technologie schromelijk overschat.” 

Hoewel hij erkent dat er bedrijven zijn die met een heel klein aantal werknemers een waardering van miljarden dollars hebben bereikt, wijst hij op een belangrijk verschil: die bedrijven waren bezig met het ontwikkelen van een AI-product, in plaats van AI te gebruiken om een product te ontwikkelen. Hoewel dit de mogelijkheid niet uitsluit dat men AI kan inzetten om een miljardenbedrijf op te bouwen, is dit een belangrijk onderscheid om in het achterhoofd te houden. “AI weet van alles een beetje, maar heeft een beperkte diepgang,” zegt Chatzipapas. “Het programmeert misschien beter dan de gemiddelde leek, maar haalt het bij lange na niet bij een echte software developer.”

Maatschappelijke gevolgen

Als een eenmanszaak zonder personeel miljarden aan waarde kan creëren, wat betekent dit dan voor de toekomst van werk?

Of die eenmans-unicorn werkelijkheid wordt of niet, het zet ons aan het denken: hoe ziet onze economie er straks uit? Hoe zit het met de toekomst van werk? Als iemand zonder personeel miljardenwaarde kan creëren, verdwijnt de link tussen bedrijfsgroei en werkgelegenheid. Veel mensen zijn afhankelijk van grote bedrijven voor hun maandelijkse salaris, maar wat als die bedrijven straks nauwelijks nog mensen nodig hebben? Hoe voorzien we in ons levensonderhoud als de banen verdwijnen?

Ervoor zorgen dat de vruchten van AI-groei niet alleen ten goede komen aan een handjevol gelukkige ondernemers, wordt een uitdaging. Als een kleine groep mensen extreem rijk wordt terwijl de rest niet mee kan profiteren, kan dat de samenleving ontwrichten. We moeten misschien heel anders gaan kijken naar belastingen en hoe we rijkdom verdelen. De huidige sociale vangnetten zijn gebaseerd op stabiele werkgelegenheid en zijn mogelijk niet toegerust voor een tijdperk waarin welvaart extreem scheef verdeeld is.

Nu productiviteit steeds meer losgekoppeld wordt van menselijke arbeid, moet ook de manier waarop we openbare diensten financieren grondig worden herzien. Het werkt niet om op loonbelasting te vertrouwen als de meest winstgevende bedrijven nauwelijks nog mensen in dienst hebben. Om de samenleving leefbaar te houden, moeten we gaan kijken naar andere vormen van economische deelname, zoals alternatieve eigendomsmodellen, een ander belastingstelsel en een basisinkomen.

Share via
Copy link