In het kort
Terwijl de technieuws-koppen vol staan met zelfrijdende auto’s en humanoïde robots, vindt er waardevolle innovatie plaats in sectoren waar op feestjes niemand over praat: afvalbeheer, klimaatbeheersing (HVAC), voedingsdistributie, ongediertebestrijding, scheepvaart en de textielindustrie. Automatisering en AI beginnen in deze onderbelichte sectoren op te komen en zorgen er voor enorme productiviteitswinst.
- Amp Robotics haalde 91 miljoen dollar aan financiering binnen om recycling te automatiseren en menselijke fouten tot nul te reduceren
- De Yangshan Containerterminal in Shanghai draait nu op nog maar 40% van het personeel, maar zag de efficiëntie in de goederenoverslag met 213% stijgen
- Johnson Controls behaalde een energiebesparing van 35% op klimaatsystemen (HVAC) in ruim 500 gebouwen dankzij AI die het verbruik voorspelt en bijstuurt
- Het bestelplatform en de AI-hulp van Choco verbinden tienduizenden restaurants op een digitale manier met hun leveranciers
- De Duitse startup Sewts ontwikkelde Velum, een robot die het vouwen van handdoeken en beddengoed automatiseert – wel 600 per uur
- Brain Corp heeft al meer dan 20.000 robot-vloerreinigers ingezet die zij aan zij werken met hun menselijke collega’s
Innovatie hoeft niet altijd hip of flitsend te zijn. Soms is het niks meer dan een robot die midden in de nacht handdoeken staat te vouwen in een wasserette, of software die zeecontainers aanstuurt in een afgelegen haven. Het is misschien niet sexy en je leest er weinig over in het nieuws, maar ze veranderen wel de wereld waarin we leven. En voor de bedrijven die ermee aan de gang gaan, zit er veel winst in.
Als durfinvesteerders het hebben over waar de volgende golf AI-kansen liggen, kijken ze steeds vaker buiten de gebaande paden. Zoals Kevin Novak, Managing Partner bij Rackhouse Venture Capital, het verwoordt: er liggen enorme kansen in ‘vuile, stoffige en weinig sexy’ sectoren die door eerdere technologiegolven zijn overgeslagen. Deze sectoren zijn niet meegegaan in de mobiele transformatie en big data, waardoor er een economische achterstand van twintig jaar is ontstaan die nu aangeboord kan worden. De timing voor een grote omwenteling in die sectoren is perfect. Vooral door de vaak kritieke personeelstekorten. Uit de Business Barometer 2024 blijkt dat 62% van de bouwbedrijven geen vakmensen kan vinden. In de VS staan duizenden vacatures voor HVAC-technici open en industriële wasserijen stappen over op automatisering, simpelweg om te kunnen blijven draaien.
Ondertussen zorgt milieuregelgeving ervoor dat bedrijven hun grondstoffenverbruik tot achter de komma moeten bijhouden en optimaliseren. AI en robotica zijn hier geen luxe-upgrades meer, maar bittere noodzaak om orders te kunnen leveren, aan de regels te voldoen en winstgevend te kunnen blijven. Juist de enorme inefficiëntie in deze sectoren maakt ze nu zo interessant. Omdat het recyclingpercentage al jaren niet meer stijgt, maken kleine technologische vernieuwingen al een wereld van verschil. De koplopers in deze markt grijpen hun kans waar anderen die lieten liggen. Maar over welke bedrijven hebben we het precies, en welke markten willen zij gaan bedienen?
Afvalbeheer: van rotzooi naar rijkdom
Dankzij AI-sortering en slimme sensoren worden miljarden aan recyclebare materialen hergebruikt en verlagen we de verwerkingskosten met wel 20%.
De wereldwijde afvalverwerkingssector zet jaarlijks meer dan 400 miljard dollar om, maar de efficiëntie is schrikbarend laag. Bijna 40% van de wereldwijde voedselproductie eindigt als afval; voor de wereldeconomie betekent dit een verlies van rond de 1 biljoen dollar, een last die gedragen wordt door iedereen, van boeren tot restaurants. Ondertussen blijft het recyclingpercentage in de VS al jaren steken op zo’n 35%, terwijl er jaarlijks naar schatting 2,6 biljoen dollar aan waardevolle materialen in consumentengoederen verloren gaat. Het wordt simpelweg weggegooid en beland op vuilnisbelten, waar niemand er meer iets aan heeft.
De belangrijkste knelpunten zijn simpel: oude sorteercentra kunnen de grote hoeveelheid en de complexiteit van ons afval niet meer aan. Vuilniswagens rijden vaste routes, ook als dat niet nodig is, en we hebben nauwelijks inzicht in de gegevens van de keten. Handmatig sorteren is gevaarlijk, onnauwkeurig en simpelweg te duur. Volgens investeringsmaatschappij Capital Ventures bieden deze inefficiënte processen, waar veel personeel voor nodig is, “volop kansen voor AI om niet alleen bestaande processen stapsgewijs te verbeteren, maar om volledig nieuwe mogelijkheden te creëren”. In 2024 en 2025 zijn AI en robots doorgebroken in de afvalsector. Dankzij slimme camera’s kunnen sorteermachines nu veel sneller werken dan mensen. Ook zijn er nu slimme inzamelsystemen met IoT-sensoren die precies laten weten hoe vol afvalcontainers zitten. Hierdoor kunnen vuilniswagens slimmere routes rijden, wat brandstof bespaart en voorkomt dat containers gaan uitpuilen.
Weg met de afvalberg
Een van de koplopers op het gebied van slimme recycling is Amp Robotics. Dit technologiebedrijf haalde eind 2024 maar liefst 91 miljoen dollar op om hun AI-sorteersystemen verder te ontwikkelen. Hun robots vissen met een razendsnelle vaart herbruikbare materialen zoals plastic en papier van de band. Ondertussen wordt het systeem steeds slimmer door miljoenen foto’s van afval te analyseren. In de modernste fabrieken maken deze systemen handmatig sorteren vrijwel overbodig, waardoor het proces veel sneller en foutlozer verloopt. In plaats van alleen apparatuur te verkopen, beheert het bedrijf nu zelf recyclingfabrieken. De technologie werkt namelijk zo efficiënt dat eigen beheer de slimste keuze is. Abe Yokell, investeerder in Amp, legt uit: “Dankzij de AI-sorteersystemen van Amp kunnen mensen aan de stoeprand recyclen zonder dat het noodzakelijk is hun afval vooraf te scheiden.” Hij voegt toe dat de technologie “een uitstekend voorbeeld is van hoe AI voordelen voor het milieu en de economie kan opleveren”.
Intussen verandert slimme afvalinzameling hoe we afval weggooien. Het ‘Nando’-systeem van Re-Learn maakt bestaande prullenbakken slim met behulp van sensoren en camera’s. Deze herkennen direct wat er wordt weggegooid en geven ter plekke sorteeradvies. Het systeem wordt al in zeven landen gebruikt. Volgens het bedrijf is de kwaliteit van de afvalscheiding gestegen van 30% naar 75%. Bovendien besparen klanten tot wel 20% op hun afvalkosten door efficiëntere recycling en slimme monitoring van hoe vol de bakken zijn.
“[De ondersteunende sectoren] hebben nooit meegedaan aan de mobiele revolutie of big data. Als ik de vinger kan leggen op het probleem dat jouw vooruitgang remt, kan ik die twintig jaar aan technologische achterstand in één klap omzetten in winst.”
Kevin Novak, Managing Partner, Rackhouse Venture Capital
HVAC-diensten: AI als kloppend hart van elke airco
Airco’s stoten veel CO2 uit en zijn duur in het gebruik. Maar door slimme AI te gebruiken, bespaar je tot wel een derde op de kosten en weet je precies wanneer er onderhoud nodig is.
HVAC-systemen (verwarmingssystemen, airconditioning en ventilatie) zijn niet meer weg te denken uit het moderne leven, of het nu om huizen, kantoren of datacentra gaat. Toch loopt de sector die ze installeert en onderhoudt achter op het gebied van innovatie. Ondanks enorme investeringen in gebouwautomatisering werkt 67% van de commerciële gebouwen nog steeds op basis van ‘reactief onderhoud’, ofwel: onderhoud vindt pas plaats nadat er een storing is geconstateerd. Dit leidt tot 25-40% energieverspilling en een binnenklimaat waarin werknemers soms zitten te puffen van de hitte of juist zitten te verkleumen. De sector staat onder grote druk: ervaren HVAC-onderhoudsmonteurs gaan met pensioen, terwijl de instroom van jong talent stokt. Volgens The Access Group bedraagt het tekort in de VS momenteel 110.000 arbeidskrachten; tegen het einde van dit decennium zou dit weleens kunnen oplopen naar 225.000.
De tekorten vormen een groot risico voor de sector. Niets is immers vervelender voor een klant dan in een snikhete kamer te moeten zitten tijdens een hittegolf. Ondertussen stijgen de energiekosten en moeten gebouweigenaren, ook door strengere milieuregelgeving, hun verbruik optimaliseren. Met de oude systemen is dit echter niet mogelijk. Veel HVAC-bedrijven werken nog op de oude manier: ze bellen voor een afspraak, sturen onderhoudsmonteurs op pad met klemborden en repareren apparatuur pas als deze defect raakt. Deze reactieve benadering zorgt voor energieverspilling, verkort de levensduur van systemen en leidt tot dure noodreparaties. Het kan slimmer. Door AI te gebruiken, maken we HVAC-systemen ‘zelfdenkend’. De software leert van het gebouw, voorspelt defecten vóór ze plaatsvinden en zorgt voor een constante, optimale prestatie.
Een derde minder energieverbruik
Techbedrijven beginnen dit potentieel langzaam in te zien. Bedrijven zoals Johnson Controls en Siemens zetten nu agentic AI-tools in die patronen in gebouwen herkennen, zoals de bezettingsgraad, het weer en thermische eigenschappen. Op basis daarvan past de software de verwarming, koeling en ventilatie voortdurend aan om zo energiezuinig mogelijk te werken. Johnson Controls wist het energieverbruik van klimaatbeheersing in ruim 500 panden met 35% te verlagen door AI in te zetten voor het dynamisch voorspellen en afstellen van temperaturen. Ook Siemens boekte succes: zij verlaagden de onderhoudskosten met 40% door voorspellende analyses in te zetten waarmee problemen worden opgespoord voordat er echt iets misgaat.
Ook fabrikanten van HVAC-systemen beginnen in te zetten op software-integratie. Trane Technologies kocht eind 2024 de startup BrainBox AI. Hun deep-learning algoritmes automatiseert HVAC-systemen en verlaagt het energieverbruik met 25% en de uitstoot met 40%. Deze technologie draait al in 14.000 gebouwen wereldwijd. Het maakt van normale HVAC-installaties zelfdenkende systemen die precies weten wanneer ze moeten bijsturen en continu optimaliseren. Omdat Trane een groot distributienetwerk heeft, komt deze AI waarschijnlijk standaard in veel nieuwe systemen uit de fabriek te zitten. Energieverslindende, ‘domme’ systemen zijn hiermee straks net zo antiek als een vaste telefoon.
Voedingsdistributie: sneller van de boer naar je bord
De voedselverspilling loopt uit de hand. Kunnen AI-systemen de productie beter afstemmen op de consumptie?
Vóór je eten op je bord ligt, legt het een enorme weg af door een keten van boerderijen, verwerkers, distributeurs, plaatsen voor koelopslag en talloze logistieke knooppunten. De moderne voedselketen is ontzettend versnipperd met duizenden telers, distributeurs en miljoenen verkooppunten van voedingsmiddelen wereldwijd. Vis wordt bijvoorbeeld vaak in het ene land gevangen, in een ander land verwerkt en in een derde land ingepakt. En dan moet de reis naar de winkel nog beginnen. Er is dus weinig zicht op wat er in de hele route gebeurt. Door die versnippering wordt er uit voorzorg teveel geproduceerd. Het resultaat? Veel eten belandt onnodig in de vuilnisbak.
De statistieken hierover zijn veelzeggend – en verontrustend. Meer dan 10% van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen is afkomstig van ons voedselsysteem en een tiende daarvan is direct te wijten aan voedselverspilling. We stoten dus 1% aan broeikasgassen uit voor voedsel dat door niemand wordt opgegeten. Deze verspilling kost de sector – van boeren tot distributeurs, winkels en restaurants – jaarlijks maar liefst 1 biljoen dollar. Onder de boosdoeners: onnauwkeurige vraagvoorspellingen, papieren bestelsystemen, inefficiënte routeplanning en defecten in de koelketen (temperatuurgevoelige producten die bederven door haperende apparatuur). Het is duidelijk dat deze sector dringend behoefte heeft aan meer inzicht en betere coördinatie. Wanneer restaurants bestellingen via de voicemail doorgeven, distributeurs deze handmatig in spreadsheets overzetten en vrachtwagens vaste routes rijden zonder rekening te houden met de werkelijke vraag, stapelt de inefficiëntie zich in elke schakel van de keten op.
Verbondenheid is het antwoord
De oplossingen voor dit probleem zijn eigenlijk heel eenvoudig, al is de technologie erachter ingewikkeld. Neem het Berlijnse Choco: zij hebben een bestelplatform met AI-ondersteuning gecreëerd dat tienduizenden restaurants rechtstreeks verbindt met hun leveranciers. Geen gedoe meer met voicemails en handgeschreven bestellijsten. Met de Choco-app bestellen restaurants in een handomdraai, terwijl leveranciers via een live dashboard precies zien wat er binnenkomt. Het spreekt voor zich dat dit het aantal fouten aanzienlijk vermindert en iedereen veel tijd bespaart. De missie van Choco is specifiek gericht op het bestrijden van voedselverspilling. Choco is actief in zes landen, en verbindt meer dan 15.000 restaurants met 10.000 leveranciers op het platform. Dat het bedrijf een enorme potentie heeft, blijkt wel uit de razendsnelle groei; in amper vier jaar tijd werd er maar liefst 308 miljoen euro aan investeringen binnengehaald.
Het beheer van de koelketen heeft tegelijkertijd een enorme sprong voorwaarts gemaakt, niet in de laatste plaats dankzij IoT-sensoren die de temperatuur en locatie van ladingen live volgen. Valt er koeling uit in een vrachtwagen? Dan stuurt het systeem de lading snel naar koelopslag in de buurt zodat het eten niet bederft. Er wordt enorm veel in deze techniek geïnvesteerd: de markt voor IoT-koelketenlogistiek bereikte in 2024 een waarde van 114 miljard dollar; in 2030 zal dit bedrag naar verwachting 204 miljard dollar zijn. De technologie zorgt niet alleen voor minder verspilling, maar ook voor voedselveiligheid; je weet nu namelijk zeker dat de vis onderweg altijd koud genoeg is gebleven.
Ongediertebestrijding en schoonmaakdiensten: AI doet de vieze klusjes
Dankzij slimme vallen en schoonmaakrobots hoeven onderbetaalde medewerkers de onplezierige klusjes niet langer zelf te doen.
Ongediertebestrijding en schoonmaakwerk zijn typische voorbeelden van het echte ‘vuile werk’: verdelgers die onder vloeren kruipen om rattenvallen te zetten, schoonmakers die ’s nachts toiletten schrobben en vloeren boenen. Wat voor vervelende klus je ook kunt bedenken: zij knappen het op. Uiterst belangrijk werk, maar van oudsher zeer low-tech en arbeidsintensief. De sector kampt met een ‘drievoudige uitdaging’: veel werk, te weinig personeel en de noodzaak om kosten te besparen. Bij ongediertebestrijding worden vallen op vaste tijden gecontroleerd, met medewerkers die handmatig elke val en lokaasstation inspecteren. Daar gaat veel tijd mee verloren en het kan daardoor zijn dat echte plagen niet worden opgemerkt. Schoonmaakwerk is zwaar, wordt matig betaald en het is moeilijk om genoeg mensen te vinden, zeker voor de nachtploeg.
Het is dan ook geen verrassing dat dit leidt tot een onregelmatige kwaliteit van de dienstverlening, veel personeelsverloop en locaties die niet schoon genoeg blijven. Beide subsectoren zoeken naar oplossingen waarbij minder personeel fysiek aanwezig hoeft te zijn en incidenten sneller worden opgemerkt. De oplossing ligt opnieuw in IoT en automatisering. Slimme sensoren (IoT) geven medewerkers een seintje als er werkzaamheden nodig zijn. Schoonmaakrobots kunnen het dagelijkse dweil- en schrobwerk (waar de meeste tijd in gaat zitten) overnemen. Door die tijdsbesparing kunnen medewerkers zich bezighouden met complexere taken waar menselijk inzicht voor nodig is.
Slimme vallen en schoonmaakrobotten
Bij ongediertebestrijding kunnen met het internet verbonden ‘slimme vallen’ direct detecteren wanneer er knaagdieren zijn gevangen of wanneer insectenactiviteit toeneemt. Medewerkers ontvangen dan meteen een melding via een mobiele app. Bedrijven als Anticimex maken al gebruik van duizenden digitale muizenvallen die een signaal verzenden zodra ze dichtklappen. Hierdoor hoeven medewerkers elke val niet meer handmatig te controleren. Geavanceerde detectiesystemen analyseren bovendien omgevingsfactoren zoals temperatuur, luchtvochtigheid en geluid om plagen vroegtijdig te herkennen en effectiever te bestrijden. En ook robotica kan worden ingezet: drones kunnen moeilijk bereikbare plekken inspecteren, zoals daken of hoge magazijnen, op zoek naar nesten. Sommige systemen gebruiken klimaatgegevens en AI om plagen te voorspellen; bijvoorbeeld door een piek in muggenpopulaties te voorzien na hevige regenval en hitte. Daardoor wordt er alleen actie ondernomen waar en wanneer dat echt nodig is. Dat scheelt werk, beperkt het gebruik van chemische middelen en is dus beter voor het milieu en de veiligheid.
Autonome schoonmaakrobots zijn inmiddels overal ter wereld te vinden in winkelcentra, vliegvelden, ziekenhuizen en supermarkten. Bedrijven als Brain Corp hebben al meer dan 20.000 robot-vloerreinigers ingezet. Deze machines werken samen met menselijke schoonmakers; ze schrobben de vloeren zodat mensen zich kunnen concentreren op precisiewerk, zoals het desinfecteren van veelgebruikte oppervlakken of het bijvullen van voorraden. Een bekende supermarktketen gebruikt nu in ruim honderd winkels schoonmaakrobots van Brain Corp. Dit bespaart duizenden uren werk en de vloeren worden overal even schoon. Met het tekort aan personeel is zo’n robot een slimme oplossing: hij vervangt een medewerker in de nachtdienst en houdt zich altijd, zonder morren, aan de strenge hygiëneregels.
Scheepvaart: automatisering in zeehavens
Onze wereld is afhankelijk van scheepvaart. Waarom zit deze belangrijke sector dan nog vast in de 20e eeuw?
90% van alle wereldhandel gaat over zee. Toch is de scheepvaart een traditionele sector die al eeuwenlang nauwelijks is veranderd. Jarenlang werd er gewerkt met stapels papier en ICT-systemen die niet op elkaar aansluiten. In de haven is het nog altijd hard werken en havenarbeiders coördineren de kraanoperaties vaak nog met walkietalkies en Excel-lijsten. Tijdens het laden en lossen van schepen staan honderden vrachtwagens op hun beurt te wachten terwijl het personeel de containers regelt. Maar er waait een nieuwe wind. De sector stapt eindelijk over op moderne technologie. Uit een onderzoek van Flagship Founders blijkt dat in 2025 45% van de maritieme startups gebruik maakte van AI, tegenover 27,5% het jaar daarvoor.
In de afgelopen twaalf maanden hebben startups in de maritieme technologie 234 miljoen dollar aan durfkapitaal opgehaald in openbare financieringsrondes. Dit is een stijging van 73% ten opzichte van de 135 miljoen dollar van het jaar daarvoor. Er is genoeg werk aan de winkel, want de sector kampt met flinke uitdagingen. Denk aan inefficiënte planning, veiligheidsrisico’s in drukke vaarroutes, een gebrek aan realtime afstemming tussen stakeholders en administratieve vertragingen vanwege papieren documentatie. Slimme havens (‘smart ports’) vormen de toekomst van de scheepvaart. Door IoT-sensoren, 5G en AI slim te combineren, wordt de logistiek volledig gestroomlijnd. Containers worden verplaatst door automatische kranen en zelfrijdende trucks, met minimale menselijke controle. Ondertussen berekent AI de meest ideale planning voor ligplaatsen en materiaal. Dit levert meer op dan alleen efficiëntie: schepen hoeven minder lang stil te liggen, wat brandstof bespaart, en door betere monitoring is er minder kans op diefstal.
Revolutionaire automatisering in de grootste zeehaven van Shanghai
De Yangshan Containerterminal in Shanghai is een treffend voorbeeld. Het is een van de drukste havens ter wereld en zet volledig in op automatisering. Hierdoor is er nog maar 40% van het personeel nodig vergeleken met traditionele havens van dezelfde grootte, terwijl de efficiëntie met maar liefst 213% is toegenomen. De meeste containers worden verplaatst door zelfrijdende vrachtwagens en automatische kranen. Een centraal AI-systeem stuurt alles aan en plant de taken tot op de seconde nauwkeurig. Omdat deze machines dag en nacht doorwerken zonder pauzes, kan er veel meer vracht worden verwerkt. China heeft inmiddels al 52 haventerminals op deze manier geautomatiseerd. In de haven van Qingdao steeg de verwerkingscapaciteit met 15% en de efficiëntie met 6% dankzij slimme kranen en systemen. En het is niet alleen China dat automatiseert, al lopen zij wel voorop. In Europa hebben Rotterdam en Hamburg semi-geautomatiseerde terminals. In het Verenigd Koninkrijk nam de Port of Tyne in 2022 een eigen 5G-netwerk in gebruik om alles live aan te kunnen sturen; de eerste slimme 5G-haven van het land.
Hoewel de VS lange tijd achterliepen met het automatiseren van hun havens, komt daar nu verandering in. De staat Californië kende in 2024 27 miljoen dollar toe aan belangrijke havens voor de ontwikkeling van datastandaarden en digitale infrastructuur voor een betere coördinatie. De startup Orca AI wist in 2025 maar liefst 72,5 miljoen dollar aan financiering binnen te halen. Zij gebruiken slimme cameratechnologie (computer vision) om schepen veiliger door drukke routes te loodsen en aanvaringen te voorkomen. Ondertussen heeft het digitale maritieme bedrijf Marcura Shipster overgenomen. Dit bedrijf zet AI in om papierwerk zoals contracten en vrachtbrieven automatisch te verwerken. Zo lossen ze de administratieve rompslomp op die de scheepvaartwereld al decennialang vertraagt.
“Ik wil niet dat men denkt dat HVAC de laatste honderd jaar niet veranderd is. Juist in de laatste vijf tot zeven jaar is er ontzettend veel veranderd. Het is tijd dat we die enorme sprongen vooruit gaan zien.”
Dave Regnery, Chief Executive, Trane Technologies
Textielindustrie en wasserijen: robots die naaien en vouwen
Autonome naai- en vouwsystemen? Ze kunnen een einde maken aan uitbuiting in de textielindustrie.
De textiel- en wasserijsector is gigantisch, maar we hebben het er nooit echt over. Wist je dat 100% van onze kleding nog altijd met de hand wordt gemaakt? Om loonkosten te drukken gebeurt dit vooral in Zuidoost-Azië, vaak onder erbarmelijke werkomstandigheden in zogenaamde ‘sweatshops’. Aan één simpel T-shirt werken soms wel twaalf mensen, die stuk voor stuk lange werkdagen maken. De kledingindustrie heeft ook een grote impact op het milieu en veroorzaakt (over de hele keten gerekend) 10% van de wereldwijde CO2-uitstoot. Tegelijkertijd krijgt meer dan 90% van de textielarbeiders een loon waar ze nauwelijks van kunnen rondkomen, en wordt bijna een derde van alle kleding niet verkocht en eindigt gloednieuw op de stort. Van top tot teen is het een zootje.
We zien dezelfde problemen bij de industriële wasserijen. Deze enorme fabrieken verbruiken gigantische hoeveelheden water en energie, terwijl het sorteren en vouwen nog steeds zwaar handwerk is. Beide sectoren worstelen met een krappe arbeidsmarkt, toenemende druk om duurzaam te werken en verdienmodellen die gebaseerd zijn op uitbuiting en verspilling. Steeds meer consumenten vragen om een ethische en duurzame productie, wat de huidige systemen niet op grote schaal kunnen waarmaken. Gelukkig biedt technologie een mogelijke weg vooruit. Robotica-naaiwerk werd lange tijd als te moeilijk beschouwd vanwege het onvoorspelbare gedrag van stoffen, maar startups hebben de code gekraakt. In grote wasserijen kunnen systemen nu zelfstandig kleding vouwen met behulp van slimme camera’s. Deze innovaties gaan de markt veranderen: productie kan potentieel weer dichtbij huis plaatsvinden en daarmee kan er een eind worden gemaakt aan de moderne slavernij in de kledingindustrie.
Kledingproductie weer lokaal
Het in Wenen gevestigde bedrijf Silana heeft naar eigen zeggen ’s werelds eerste autonome naairobot ontwikkeld: robotcellen die stof direct van de rol verwerken tot een voltooid kledingstuk met minimale menselijke tussenkomst. In 2024 haalde het bedrijf 1,5 miljoen euro aan financiering binnen om dit verder te ontwikkelen. Ze willen hiermee slechte werkomstandigheden in de kledingsector stoppen. Volgens de oprichters zorgt deze techniek ervoor dat kledingproductie weer lokaal kan plaatsvinden. Zo hoeven we geen mensen in verre landen uit te buiten en is het vervoer per schip niet meer nodig. Silana streeft ernaar om overproductie tot nul te reduceren door middel van productie op aanvraag. Hun robotcellen voeren elke stap, van knippen en naaien tot het aanbrengen van prints, binnen enkele minuten uit. Met de SiBot-machines wil het bedrijf jaarlijks één miljard kledingstukken lokaal gaan produceren. De sector lijkt enthousiast: in 2024 hadden grote producenten wereldwijd al bijna 200 machines als pre-order besteld.
De grote Nederlandse wasserij Rentex werkt sinds 2024 met een robot die gewassenzorgkleding in containers voor vervoer naar de klant hangt.Daarmee wordt het personeel ontlast, want de kleding met de hand in de containers hangen was fysiek zwaar werk. Titus Mulder, algemeen directeur bij Rentex: “We doen veel ervaring op hoe je arbeidsintensieve en fysiek belastende taken verder robotiseert. Natuurlijk vraagt de bediening van een robot nieuwe vaardigheden, maar dat vinden onze medewerkers een mooie uitdaging.” De Duitse start-up Sewts heeft een robot, Velum geheten, ontwikkeld die handdoeken en lakens kan vouwen. De robot vouwt 500 tot 600 doeken per uur. Dat is nu nog even snel als een mens, maar door nieuwe software wordt de robot steeds sneller en beter. Hoewel de aanschafkosten duidelijk hoger liggen dan het simpelweg aannemen van personeel, verdient het systeem zichzelf naar verluidt in ongeveer twee jaar terug. Het kan dag en nacht draaien zonder pauzes. Zo vang je tekorten op bij bedrijven die simpelweg geen mensen meer kunnen vinden.
Conclusie
Deze zes sectoren – afvalbeheer, HVAC-diensten, voedingsdistributie, ongediertebestrijding en schoonmaakdiensten, scheepvaart en textiel – vertonen opvallende gelijkenissen. Jarenlang liepen ze achter op het gebied van technologie, terwijl de uitdagingen, zoals een krappe arbeidsmarkt en strengere milieueisen, alleen maar groter werden. Durfinvesteerders zien in dat deze achterstand enorme kansen biedt voor praktische innovaties die direct winst opleveren. De cijfers zijn overtuigend: havens worden dankzij automatisering 213% efficiënter, airco- en verwarmingssystemen verbruiken een derde minder energie en robots in de textielsector kunnen wereldwijd voor een revolutie zorgen. De pioniers achter deze oplossingen verkopen geen luchtkastelen; ze lossen acute problemen op die direct bepalen of bedrijven orders kunnen verwerken, aan regelgeving kunnen voldoen en winstgevend kunnen blijven.
In de komende één tot twee jaar gaan we een stroomversnelling zien in de automatisering in deze sectoren; de eerste succesverhalen bewijzen immers dat het werkt. Omdat deze sectoren geen last hebben van een verouderde digitale infrastructuur kunnen ze in één keer een enorme digitale sprong voorwaarts maken. Innovatie ziet er niet altijd spectaculair uit. Soms is het gewoon een robot die om drie uur ’s nachts handdoeken aan het vouwen is, of een AI-systeem dat zeecontainers vlekkeloos door een haven loodst. Deze toepassingen halen het nieuws misschien niet, maar ze houden onze wereld wel draaiende op een nieuwe manier en creëren waarde.
Share via:
